Viva 34 Bolivya

(internet üzerinden e-mailleriyle beni 34ncü yaşımda yalnız bırakmayan tüm aileme ve tüm sevdiklerime teşekkür ederim.)

Yaş kemale erip yolun yarısına bir kala çıktığımız bu Latin diyarı yolunda, elbette sürprizlere gebe olduğumuz bilinci içerisindeydim.

Tarihler 24 Şubat 2010’u gösterdiğinde, biricik sevgilim karıcığım sabah uyanır uyanmaz, öpücüğümü verip yaş günümü kutladı. Kutlamayı uzatmayıp yolumuza devam etmemiz gerektiği bilinci içerisinde 4x4 aracımızın sıkışık arka koltuğunda Salar de Uyuni çölünde ikinci gün safarisel yolculuğumuza çıktık. Uçsuz bucaksız tuza dalıp, manzaranın büyüsü ile yaş günümü unutup seyre daldım.

Maceranın ikinci akşamı çöl yolculuğumuz bitip primitif çöl hostelimize yerleştiğimizde, günün özel anlarını fotoğrafladığım makinemle oyalanıp yemeği beklemeye koyuldum. Yemek öncesi, turumuza dahil çok milletli 6 kişilik grubumuz ile çok dilli sıcak sohbetimize koyulduk. Amaç konakladığımız hostele hakim olan çöl soğuğu havayı biraz olsun kırmaktı. Üç beş hoşsohbetten sonra karım grubumuza, o günün benim doğum günüm olduğunu açıkladı. Beş dilde (Fransızca, İspanyolca, Japonca, Polonyaca, Türkçe) tebrikleri kabul ettikten sonra, turumuza dahil olan ve o akşam içilmesi planlanan şarabı açıp kutlamamıza katık ettik.

Yazının başında sözünü geçirdiğim sürprizler kadehler kalktıktan sonra göz kırpmaya başladı. Önce yolculuğumuz esnasında sıkışık arka koltuğu paylaştığımız Japon dostumuzdan bir adet kartpostal çıkıverdi. Arkasını çevirdiğimde grubumuzdaki international dostların (şoförümüz ve karısı dahil) kendi dillerinde tebrik mesajı yazdıklarını gördüm. Karıcığımla birbirimize bakakalmıştık. Daha önce uluslararası bir hediye almamış olan ben ne diyeceğimi bilemeyerek ve gayet duygulanarak ikinci kadehimi tekrar kaldırıp herkese kendi dillerinde teşekkür ettim.

Yan masamızda ikamet eden ve diğer tura dahil olarak tahminlediğimiz, İngilizcelerinden Avusturalyalı ve İngiliz olduğu anlaşılan grup alkole bizden önce ve 6 şişe daha fazla bir farkla yemek öncesini geçirmekte idiler. Yemeklerimizi yedikten sonra zaten her zaman her yerde parti özleminde olan yan masadaki grup, elebaşları olan ve susmayı bilmek istemeyen Avustralyalı dostumuzun paylaşımcı kişiliği sayesinde masamıza şarabı ile katılım gösterdi. Masalar birleşti, bizim gruptaki şarap sever Fransız amca doğum günümü tekrar imledi. İşte yolların sürprizi o an başlamış oldu. Avustralyalı içkiperver dostumuzun tüm gruplara verdiği gazla kendimi şarap fondiplerken buldum. Sonrasında uluslararası kaynaşma ve çok sesli çok dilli doğum günü şarkım. Karıcığımla çok mutluyduk. Çölün ortasında 5000 metre yükseklikte soğuk havada ama sıcak bir ortamda hayatımdaki ilklerin ilki Bolivya’daki doğum günü partim. Gece ve şaraplar ilerledikçe partiye diğer tur grupları da dahil olmaya başlayıp şaşkınlığım iyice artmaya başlamıştı. Her gelen dünya vatandaşı, grup sayısının iki katı kadar şarabı alıp dil zenginliğini ve alkol oranını artırıyordu. Gecenin ortasında artık Brezilya’dan tutun Fransa’ya girin sonra da Japonya’dan çıkın uluslararası parti coştukça coştu. Her dilde tebrikler teşekkürler şarkılar…

Latin Amerika gezimiz sürprizlere açık. Ama inanın bu kadarını beklemiyordum. Viva 34 Bolivya…

Bolivya Gurme

Yükseklerde fazla yeme alçaklarda doy felsefesini devam ettirerek sınırına adım attığımız Bolivya’da, giderek daha da yükseldiğimizi hissederek açlık ve doyma hissimizi kaybetmiştik. Coca çayının da mucizesi ile eh bari şu yerel ekmek aaaaa bi de şu yerel peynir birlikteliğinde akşamı geçiririz hissiyatıyla Titicaca gölünün Bolivya kısmında –Copacabana- 2 gün geçirerek ekonomi yaptık.

La Paz şehrinde devam eden yükseklik sebebi ile bu şehirde de gurme eyleminde bulunamayan biz küçük Özel çifti, kilo vermenin de gururu ile festivale karıştık. Hostelimizin füzyon aşçısının ne idüğü bilinmeyen ve fakat menüde vejetaryen diye nitelendirdiği, gel abla domatesin iyisi burada, hiç böyle taze biber gördün mü yaklaşımlı çorbası, La Paz yemek bölümünü sizlere anlatmama yetmiştir sanırım.

Uzun bir yolculuktan sonra ulaştığımız Sucre şehrinde irtifa kaybetmenin de etkisiyle karnımız acıkmaya başlamıştı. Güzel otelimize yerleştikten sonra güzel karıcığımla güzel bir yemek yeme kararı aldık. İlk girişimimiz Arjantinli olduğu bilinen ve fakat kokusundan burada da yapılır bre diye hissetiğimiz Empanada ve litrelik nostaljik şişe cocacola oldu. Bu girişimde ıskaladığını anlayan ama yine de vazgeçmeyen biz küçük Özeller akşam yemeğine hazırlandık.

Sucre şehrinin şık sokaklarında çok şık olarak yakaladığımız La Taverna isimli Fransız gibi gözüken restorana sandalye attık. Gayet loş ve de hoş atmosferde, uzun zamandır rastlamadığımız naziklikte garsonumuz menüyü uzattı. Şarap şişeleri ve mum ışığı arasında menülerimizden Frenk yemeklerimizi seçip, yerel bir şarap ısmarladık. Sarhoş olursak korkusundan uzak Terruno şarabımızı açtırıp gerekli seremonileri gerçekleştirip kadehlerimizi şerefe kaldırdık. Şarap Bolivya şarabından umulmayacak kadar lezzetli, kokusu hoş ve geceye uygundu.- hem bütçesel (6 dolar) hem duygusal-

Masamıza ilk gelen aperatiflerimiz gözlerimizi yaşarttı. Fırında rokfor peyniri ile pişmiş aperatifimizin üzerindeki havyar parçacıkları bizi Güney Amerika’dan alıp hayallere savurdu. Ana yemek olarak seçtiğimiz makarnalarımızın sunum başarısı yanında lezzet başarısı pek umduğumuz gibi olmadı. Uzun lafın kısası Sucre’de çok sucre(bkz. Anlamı) bir gece geçirdik.

Potosi ile tekrar yükseklere tırmanıp, bütçeyi tırmandırmanın alemi yok özlü cümlesi ile adabımıza uygun davranıp az yemeli günlerimize döndük. Gezinin favorisi Salar de Uyuni ise tam bir görsel lezzetti. Bu yüzden Uyuni için gurme bilgisi yazmadım. Fakat uzun bir çöl yolculuğuna çıkma bilinci ile yolculuk öncesinde gayet turistik bir mekanda büyük bir pizza ile 100 yıllık Potosina biralarını mideye indirdiğimizi es geçemeyeceğim.

Turumuzun aşçısı müstakbel şoförümüzün karısı olarak tahminlerde bulunduğumuz Silvia’nın muhteşem çorba ve yemekleri, tuz çölündeki görsel lezzete eşlik etti.

Dipnot; Şili’de depremi yaşadığımız için Şili gurme yazımız olamayacak AMA lezzet imparatorluğu Arjantin’de tekrar buluşmak dileği ile sarsıntısız kalın…

Uyuni, Bolivya’dan Şili’ye…

Uyuni tuz çölünde, çölün kendisini ve etrafındaki bilumum lagün, krater, aktif ya da aktivitesini kaybetmiş volkan ve dünyanın midesinden çatlayarak öz suyunu dışa saldığı gayzerleri görmek üzere 3 ya da 4 günlük turlar düzenlenmekte. Turun sonunda ya gerisin geri Uyuni’ye dönüyorsunuz ya da bizim gibi Atacama Çölü üzerinden Şili’ye devam edebiliyorsunuz.

Potosi’den muhtemelen son yerli otobüsümüzle 5 saatlik süper eğlenceli -tavuklar, her yaştan çocuklar, bin yaşında görünen 50lik teyzeler, dişsiz amcalarla- seyahat sonunda Uyuni’ye vardığımızda ilk hedefimiz tur satın almak oldu. Uyuni’de çöl turları satan 50 kadar acente var ve hemen hepsinin vitrininde de bilumum farklı turistcanlar tarafından yazılmış “aman da nasıl eğlendik, şöyle süperdi, kesin öneriyorum” minvalli yazılar yer alıyor, biz önceden internet üzerinden yürüttüğümüz araştırma sonucu Andrea tur hakkında olumlu fikirler edindiğimizden bu pek etkileyici yazıları görmezden gelerek derhal kendimizi Andrea’nın ofisine attık ve hemen hemen hiç pazarlıksız adam başı 3 gün için –Şili transferi dahil- 90 dolares (630 bolivyan pesosu karşılığı) kendilerinden turumuzu satın aldık.

Uyuni için ideal zaman kıtanın tamamının aksine yağmur sezonu olan ocak ve şubat ayları, şayet yağmur ölçülü bir biçimde yağarsa tuz çölü, jeeplerin geçebileceği ve aynı zamanda biz ziyaretçilerinde oluşan ayna efekti sayesinde gökyüzü ve yeryüzünün birbirine fena halde kardeş oldukları çok acayip manzaraları görebileceğimiz şekle bürünüyor. İşin riskli tarafı eğer aynı yağmur sapıtık bir şekilde yağarsa jeepler çölün sadece ufak bir kısmına kadar girebiliyorlar ve siz de bütün o görmeyi umduğunuz ayna efektlerini internette search yardımı ile görebiliyorsunuz.

Biz yola çıkmazdan önceki gece sağ olsun sayın yağmur sapıtık bir şekilde yağdığından, devrisi sabah acente teyze üzülerek çöle sadece 45 km kadar girebileceğimizi zira Bolivya devlet babasının daha ileri gitmeyi bu sabah itibarı ile tehlikeli arz ettiğini söyledi. Yolun başından itibaren Machu Picchu hariç bütünüyle bizi destekleyen Mikail’e hafiften söylenerek 2 Bolivyalı-şoför ve aşçı-,2 Türk, 2 yaşlı Fransız, 1 çekik from Japonya ve 1 uyuz Polonyalı doluştuk cipimizin içine-Tansucum Toyota beklentisindeydi ancak bizimkisi yol boyu bindiğimiz tüm araçların aksine Lexus çıktı-

Çölün, 45 kmlik kısmı tamamlayıp, Tuz Oteli’nde öğle yemeğimizi yedikten sonra, süper şoförümüz, acente olmaz dedi ama diğer jeepler gidiyor bence de sorun yok devam edelim mi deyince altımızda kafalarımızı sallamak suretiyle onay verdik ve Tuz çölü ondan sonra başladı. Sağda dağlar, solda ufka kadar uzanan bembeyaz bir zemin ve üzerinde oynaşan bulutlar, hangi yöne baksak da neyi çeksek şaşkını olmuş bir grup turist. Bembeyazın içinde ilerleyen bir jeep. Çöldeki birkaç karasal alandan birinde bilumum boyuttaki kaktüsü ziyaretin ardından yavaştan tuz çölünü ardımızda bırakarak 3000 metrelerde tırmanmaya başladık. İlk geceki konaklayacağımız San Juan 4200 metrede süper primitif bir evimsi. Arka çayırlığımsı alanda onlarca kulakları bereli Lama-bunun nedenini sonradan öğrendik meğer yabani lamalar cirit atmaktaymış bu bölgede, sahipli lama olunca böyle süsleniyorlarmış- hava derecesi eksi bir şey. İlk geceyi sakince atlattıktan sonra ikinci sabah 8 de düştük yola. Bu sefer sağımız çölümsü, solumuz çölümsü her yan çölümsü. Bulutlar dağların kukuleta kısımlarına yerleşmişler, arada özgür lamalar koşarak geçiyorlar. Yol falan yok zaten, şoförün kendince uygun bulduğu bir rotadan ilerliyoruz. Bu noktada arada çamura saplanıp kalan jeepler gördüğümüzde şoför farkı anlaşılıyor-bizimki kesinlikle süperdi-. Çöller arasından esasen volkan olup bir süreliğine tatil yapan bir dağa ve yamacındaki volkanik yapılara tırmanıyoruz, her renk lagün arasında kırmızı flamingoları dikizledikten sonra yola devam. Konaklama mekanına varmadan önce yükseklik takriben 4800 metre. Uyuni’de dağ başında 2. gecemiz birincisini aratır primitiflikte, 6 yatak in kılıklı bir odaya yerleştirilmiş, ertesi sabah kalkış 04:30 olduğundan bizce sorun yok ancak Fransız amca ve teyze karalar bağlıyor. Günlerden Tansu’nun 34. doğum günü. Akşam yemeğimizi takiben yatma planlarımız yan masadaki Avusturalyalı çiftin alkol ikramları ve günün önem ve ehemmiyetine gösterdikleri ilgiden ötürü bir hayli tavsasa da Bolivya’da dağ başında hayatımızın en güzel gecelerinden birini geçirdiğimizi söyleyip ayrıntıları Tansu beyin yazacağını iletmek isterim.

3. sabah 5:00 da hafif alkollü ve çok soğuk şeklinde jeepimizle sıfır ışık altında gayzerlere doğru yola çıkıyoruz, tek algılanır görüntü ilerlerdeki diğer jeeplerin farları. Birden araç duruyor, camlar tamamıyla buğu yaptığından kapı açılıp bizler dışarı saçılıncaya kadar ee ne oldu bakışındaki ben karşımda yerden fışkıran buhar deryasını görünce magma ile olan ilk karşılaşmanın mutluluğunu yaşıyorum. Naber magma, sende dayanamayıp saldın kendini şeklinde saçma konuşmalarımız ve binlerce fotoğraf çekimi ardından gezinin ve günün bizim için son durağı rakım 5350 metre yeşil lagüne varılıyor. İçindeki toksik bir maddeden ötürü tamamen yeşil olan ve aynı toksik madde sebebiyle flamingoları öldüren-üzerinde ölü konumda koca bir flamingo grubu halen duruyordu- lagün ardındaki volkanla o kadar güzel o kadar güzel ki, burada tıpkı ölü flamingolar gibi saatlerce kalıp öylece durabiliriz.

Heyhat saat 10:00 itibarı ile Salar de Atacama-Atacama Çölü’ne giden bir aracın içinde olup Şili’ye geçmemiz gerekiyor. Şimdiye kadarki gezinin en etkileyici kısmı olan Uyuni’den ayrılarak uzun çok uzun bir otobüs yolculuğuna doğru terk ediyoruz Uyuni’yi.

nerde kalmıştık. Sucre ve Potosi

Geçmişin hayaletlerinin izinde…

Sucre Bolivya’nın bir zamanlar resmi başkentiyken uzun bir süre önce yerini La Paz’a bırakmış ama muhtemelen Bolivyalıların kalbinde halen başkent Sucre, zira La Paz’ın aksine huzurlu, bakımlı ve pek güzel. Sucre İspanyolca şeker manasına geliyor ve gerçekten de adını sonuna kadar hak ediyor. Bembeyaz koloniyel yapılar, irili ve irili kiliseler, batmayan bir güneş, yeşillikler altında bir meydan.

Biz zayıfladıkça, ağırlaşan çantalarımızla, kentin sokaklarında bir süre dolandıktan sonra tam merkezde nefis bir otele- güçlü Türk pazarlık gücümle, yarı fiyatı ödeyerek- yerleştik. Rahat oda ve 220 volt elektrik bulunca da derin bir oh çekerek bilumum tüylerimizle vedalaştık.

Buralarda gümüş varken ve İspanyollar büyük bir zevkle bu gümüşün tadını çıkarırken Sucre ve Potosi’de altın çağlarını-tabii ki sadece şanslı bir azınlık yoksa madenlerde çürüyen yerliler değil- yaşamışlar. Sucre dönemin izlerini halen taşırken, Potosi için aynı şeyi söylemek ne yazık ki çok zor.

Bolivya’ya gelmemizin nedeni rotamız olmasının ve diğer gezginlerin izini sürmenin yanı sıra, yakın ve uzak tarihin de izini sürmekti. Şehrin güzelliği ya da çirkinliğinden ziyade önemli olan orada olmak ve bir zamanlardan geriye kalanları yakından tanıyabilmekti. Bunu ne kadar başardık tartışılır ama, okuduğumuz onlarca şeyin gözlerimizin önünde tüm çıplaklığıyla duruyor oluşu gerçekten eşsiz bir deneyim oldu.
Sucre’de aylar sonra bir kere daha kendimizi sefahatin kollarına bırakıp şehrin tadını çıkarırken, bir zamanların gümüş imparatorluğu Potosi’de, gözlerine madenlerin karanlığı çökmüş insanlara bakarken eğlendiğimizi söylemek çok zor.

Birbirinin içinden geçen beyaz sokaklardan oluşan Sucre’de onlarca bar, cafe ve restoran arasında seçim yapmak başlangıçta zor görünse de, Fransız olduğunu iddia eden ancak daha ziyade karma bir mutfak sunan-ki muhtemelen gurmede bay Zooda uzun uzadıya bahsedecektir- la taverna ve şehri tepeden gören X Cafe favori mekanlarımız oldu. 3 gün boyunca şehri dolaşırken ayaklarımız mütemadiyen bizi bu iki mekana çekti ve biz de karşı koymadık.

Bolivya diğer güney Amerika ülkeleri ve hele ki İstanbul ile kıyaslanınca oldukça ucuz, dolayısı ile normalde iki sandviçe ödediğiniz paralarla burada Fransız lokantalarından, manzaralı cafelere kadar bilumum şıkır yerde yiyip içme şansı mevcut. (fiyatlar hakkında ufak bir hayal gücü için 2 son kertede kokoş makarna, 1 şişe şarap, 1 havyarlı aperatif, 1 suflemtırak çikolata denizi kılıklı tatlıya 20 dolar ödedik)

Sucre’ye gelip sadece iyip içmedik tabii ki ve dünyanın en fazla dinozor ayak izlerinin olduğu parka giderek bu dev hayvanatlar gerçekten ne kadar büyüklermiş acabayı yerinde inceledik. Gerçekten çoook büyüklermiş, en büyüğü iki otobüs kadar falandı ve kendisinin tek bir ayak izi de 3 adam büyüklüğündeydi desem hiç de abartmış sayılmam. Bu dino parkı benim açımdan aynı zamanda epey bilgilendirici de oldu, meğerim dinoların bir sürü farklı modeli varmış ve göç ediyorlarmış. Güney Amerika’nın kuzeyi ve güneyinde yapılan bir takım araştırmalar sonucu kendilerinin birbirlerine misafirliğe gittiklerini keşfetmişler, o koca ayaklarla seyahat pek bir sorun yaratmıyordur tabi. Bazı dinolarında sadece 2 ayağı ve 2 de ne idüğü belirsiz kanatımsı kolları vardı, bu kolları kullanmıyorlarmış ve sandığımın aksine kocaman olanlar daha dostane iken ufaklıklar daha saldırgan ve cadalozmuş. Dino parkında kötü olan tek şey, hemen yanı başındaki çimento fabrikası ve bitmek bilmeyen inşaatı, hem inşaat hem de toprak kaymaları yüzünden her sene bir sürü dinazor ayak izini kaybeden parkın bu salak fabrikayı bölgeden uzaklaştırmak için ne yazık ki yapacağı hiçbir şey de yok, zira parkın arazisi fabrikanın mülkü ve sadece dino ayak izlerinin olduğu duvar kültür mirası olarak geçiyor, onlarda tüm umutlarını UNESCO’ya bağlamışlar. Bu da çok tipik bir Güney Amerika tavrı, kendileri pek bir şey yapmayıp kaderlerini sürekli daha güçlü bir başkasına devrediyorlar.

Sucre’deki sefahat günlerimizi terk edip Potosi’ye vardığımızda sonunda dünyanın en yüksek şehrine de varmış olduk. Denizden yüksekliği 4090 metrecik. Pazar günü olması nedeniyle şehir ölü kıvamında olduğundan ilk gün boş sokaklarda dolanarak gümüş dağının hayaletlerinin izini sürsek de asıl hayaletlerle pazartesi sabahın erken saatlerinde karşılaştık ve aynı günün akşamında da kenti terk ettik.

Potosi’nin dört bir yanına dağılmış onlarca Western Union şubesi önünde avurtları çökmüş, üzerleri lime lime ama şubeden içeri girerken şapkasını çıkaran amcalar bu gezinin en iç kıyıcı görüntülerini oluşturdular. Şehrin altını binlerce delikli bir peynire çeviren madenlerden geriye, para kazandıracak pek bir şey kalmayınca, eski maden imparatorları ellerini buralardan çekmiş ve madenler, minik kooperatifler tarafından özelleştirilmiş. Bugün ise hiçbir şey çıkmayacağını bilse de halen yüzlerce adam ve çocuk madenlere inmeye devam ediyor, olurda ufacık bir parça gümüş bulurlar ve ailelerini geçindirebilirler diye.

Turistlerin Potosi’ye akın etmelerinin nedeni de bu madenler, şehrin dört bir yanına dağılmış onlarca acente her sabah onlarca turisti madenlere turistik atraksiyona taşıyor. Madenci marketinde, madenciler için alınan bilumum hediyenin –coca, alkol ya da dinamit- ardından madenlere gidiliyor ve gerçek madencilerle birlikte bir gün bir saatliğine madene girilerek turistlerin “işte gerçek bir madene de girdim, yaşasın” hissine sahip olması sağlanılıyor.

Biz gitmedik, madene girdikten 10 sene sonra öleceklerini bile bile 13-14 yaşında çocukların çalıştıkları bu zehir kuyularına hayvanat bahçesine gider gibi gitmek istemedik, her ne kadar Lonely Planet unutulmaz bir deneyim olarak nitelendirse de.
Potosi’den çölün içinde 3 gün kaybolmak üzere Uyuni’ye gidiyoruz.

Sucre'ye giderken...

La Paz’da kaldığımız hostelin önerisi ile ülkenin en iyi otobüsü olarak sunulan Trans Copacabana’ya yerleştikten 1 dakika sonra hosteldeki seyahat acentası tarafından fena halde kazıklandığımızı anlamış bulunduk.
Zira bize otobüs olarak kaktırılan şey, koltukların pide kıvamına varması nedeniyle kıçınızın altına battaniye koyulmaksızın oturmanın pek olanaklı olmadığı, amortisör denilen şeyden bi haber kamyondan bozma ancak tüm bu olumsuz yapı içinde semi cama-koltukların yüzde %50 yattığı- bir araç olarak karşımıza çıktı.
Daha fenası biz bu şeker aracın içinde kendimize uygun bir oturma şekli ararken hemen yanımızdan geçen El Dorado’ların afili görüntüleri oldu. Neyse canım yol bu, en azından bilet çok ucuz diyerek vurduk kendimizi uykuya ve 14 saat sonunda tek parça olarak Sucre’ye ulaştık.

La Paz

14-17 Şubat
Copacabana-La Paz arası 2,5 saat kadar, ancak yolun bir kısmında otobüs ve yolcunun birbirlerinden ayrı olarak seyahat etmesi bekleniyor ve bu nedense hiç dile getirilmediğinden yolcu olarak afallamanız pek olası. Otobüs ayrı bir teknede, yolcu ayrı bir teknede son kez Titicaca üzerinde yol aldıktan sonra karşı kıyıda tekrar buluşarak La Paz’a doğru devam ediliyor.

La Paz klasik bir büyük şehir, kalabalık, gürültülü ve pis ama o da bir şekilde tarafımızdan sevilmeyi başardı. 3 gün kaldığımız şehirde ilk gün karnaval sebebiyetiyle şehrin en büyük caddelerinden birisi trafiğe kapatılmış ve yol kenarına sandalyeler dizilmişti, biz de tabi en meraklı turist halimizle en önde, ideal ve güneş almayan bir noktaya yerleşip 3-4 saat kadar bilumum karnaval ekibini izledik.

4 saatin sonunda midemizin guruldamaya başlaması ve karnaval denilince Bolivyalıların aklına su balonu, su kalaşnikofu ve köpük püskürten traş köpüğümsü tüpler geldiğinden bulunduğumuz nokta stratejik açıdan tehlikeli olmaya başladı. Sağımızda ellerinde onlarca su balonu olan sarhoş kızlar, solda ise birbirlerini köpüğe boğan velet sürüsünün arasından usulca süzülerek ortamdan uzaklaşma çalışmamız ise, bölgede konuşlanmış diğer on bin su kalaşnikoflu adam arasından tam olarak başarıyla sonuçlandı diyemeyeceğim ama en azından hava sıcaktı.

Karnaval kısmını kendi açımızdan kapattıktan sonra daha fazla ıslanmamak için ilk günü hostelimizin bahçesinde yayarak geçirdik. La Paz’da ikinci günümüzde de karnaval sürüyordu ancak su balonu hikayesi son bulduğundan şehri gezmek tehlike arz etmedi.

İkinci günün sonunda La Paz’da esasen görülecek pek bir şey olmadığına karar vermiştik ki, üçüncü gün Latin Amerika gezimizin bir diğer şahane müzesini keşfetmemizle La Paz bir anda renk değiştirdi.

Bolivya Enstrüman Müzesi. Bolivya’dan binlerce müzik aleti toplanarak oluşturulmuş ki bu ülkede bu kadar farklı enstrümanın olduğunu hiç bilmiyorduk-. Her odaya girdiğinizde o odada yer alan aletlere ait müzikler çalmaya başlıyor. Müzenin bir odası kendi keşifleri olan 5 saplı gitardan, tahta saksafona kadar bilumum tuhaf enstrümana ayrılmış. Son odada ise dünyadan müzik aletleri yer alıyor, Türkiye temsilcimiz ise telleri kopuk bir saz. La Paz’ın en güzel sokağında yer alan müze, La Paz’a gidilecekse görülmesi gereken ilk şey olmalı.

İkincisi ise cadı pazarı olarak adlandırılan minik bir sokak. Sokak boyunca bilumum müzik aleti ve el sanatı satıcısı arasında kurutulmuş Lama ceninlerinin derhal dikkatinizi çektiği üç beş tezgâh yer alıyor. Bu tezgâhların kiminin arkası ise dükkân havası verilmiş her şeyin satıldığı kocaman delikler şeklinde. Sağlıktan, zenginliğe, aşktan, bilgeliğe kadar her konuda şans getirdiğine inanılan farklı şekillerde yontulmuş bilumum taştan, şayet o sabunla yıkanırsanız zengin olacağınızı söyleyen sabunlara, aşk iksirlerine, her türlü derde deva binlerce zamazingonun yer aldığı dükkânlarda eğlenceli uzun saatler geçirmek mümkün.

La Paz’dan sonraki durağımız, ülkenin eski başkenti Sucre. Önümüzde 14 saatlik bir yolculuk daha var, bakalım bu sefer ki otobüsümüzde bizi neler bekliyor.

Titicaca ve çevre iller

11-14 Şubat 2010
Her gün bir yerden diğerine doğru ilerlerken ara sıra yazma eylemi tavsıyor ister istemez, oysaki en başından beri niyetimiz gördüğümüz her yere dair kısa ya da uzun illaki birkaç kelam etmek. Dolayısı ile gecikmiş bir yazı ile daha karşı karşıyasınız.

Deniz aslanları, Nazca’daki ne idüğü belirsiz çizgiler derken bir kez daha uzun bir otobüs yolculuğu yaparak, ancak bu sefer son derece uygar koşullarda bir yolculukla Peru’daki son durağımız Puno’ya vardık. Puno ilk bakışta çirkin bir yerleşim, otobüsün camından görünen manzara bitmemiş onlarca ev. Kırmızı tuğlalar var gerisi yok. Puno’nun çirkinliği, yanı başında uzandığı Titicaca Gölü’nün güzelliği ile tezat oluşturuyor.

Titicaca, dünyanın en yüksek taşıma yapılabilen gölü, Peru ve Bolivya arasında sınır görevi görüyor ve buraya gelmemizin nedeni de kendisinin ev sahipliği yaptığı birkaç adayı ziyaret edip, Bolivya’ya doğru yola devam etmek.

İlk gün öğle saatlerinde ulaştığımız Puno’da öncelikli hedefimiz, en ideal ada turunu bulmak. 3 farklı ada turu opsiyonu mevcut.
1) Yarım günlük Uros Ada turu -Islas flontantes-
2) Uros + Taquila adasını görebildiğiniz tam günlük tur
3) 2 gün bir gece, Peru kısmında kalan 3 adayı da görebildiğiniz -Uros, Taquila, Amantani- tur-bu turda bir gece Amantani'de yerli aile yanında konaklama gerekiyor.
Biz bir gün önceden süregelen cırcır münasebeti ile gece kalmasız tam günlük tura yazılıyoruz.

Adaların en meşhuru Aymara yerlilerinin yaşadıkları yüzen adalar olarak adlandırılan Uros Adaları, Urosları Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde meşhur edense Coşkun Aral ve Haberci, belki hatırlayanınız çıkar.

Uroslu Aymaralar; Titicaca üzerinde yüzen adalarda yaşıyorlar, daha doğrusu bir zamanlar yaşıyorlarmış, şimdi sadece turist eyliyorlar, adada yaşayan kalmamış, gündüzleri turist turuna gelip, akşamları Punoya geri dönüyorlar.
Adalar, gölde yetişen ve sazlığa benzeyen totora adlı bir bitkinin üzerine inşa ediliyor, ama bu bitki milleti çok uzun süreli bir hayata sahip olmadığından düzenli aralıklarla yenilenmesi gerekmekte, bu da bir sürü iş demek. İnşa edilen adanın başıboş bir şekilde gölün üzerinde salınmaması içinde dört bir yanından göle bağlanıyor, bir nevi göle demir atma olarak tabir edebileceğimiz bir işlem.

Adada yürürken düz bir satıh yok, hafif dalgalı ve bastıkça ayağın içine göçtüğü bir durum hakim ama dikkatinizi çekerim Tanzoo’cum tamamen sorunsuz ve full dengede tamamladı ada turunu. Bu adada, adanın yerlileri önce size kısaca bu ada nasıl inşa edilmiş gibi bilgileri sunuyor ardından da, her biri kendine 3-5 turist seçerek, içlerinde TV’nin dahi olduğu doğal evlerini gezdiriyor. Ardından her turist kendisine evini gösteren yerlinin tezgâhına yönlendirilerek kıvır zıvır alması teşvik ediliyor. Alışveriş faslından sonra, adaların kendi aralarında ulaşımını sağlayan totoradan yapılan kayıklarla mini Titicaca turu var, bu işlem ekstra ücrete tabi ve turistik aktivitenin doruk noktasını oluşturmakta, zira yerli teyzeler siz kayığa binmezden önce sizi, önce Aymara dilinde ardından da İspanyolca, İngilizce ve Almanca şarkılarla uğurluyorlar.

Tekne dolusu turist olarak her türlü turistik aktiviteye dahil olduktan sonra ikinci adaya doğru yola çıkılıyor, yola çıkılıyor çıkılmasına da varmak o kadar kolay değil, tekneler genel olarak eski ve bir hayli yavaşlar-Bolivya’ya geçince Peru’ya yavaş dediğimize bir parça pişman olmadık değil- gayet yakın görünen adaya varmak yaklaşık 3 saat sürüyor, sonrasında öğle yemeğinin yenileceği eve varmak içinde bir hayli tırmanmak gerekse de manzara nefes kesici, tabii takriben 4000 metrelere tırmanıldığı için mecazi olmayan manada da nefes kesilmeleri yaşayan ben bu noktada sigara içmediğime bir kere daha pek memnun oldum, zira önümdeki İrlandalı amca 15 dakikanın sonunda nerdeyse mora döndü.

Bu adadaki yerliler bizim Amazonlardan tanıdığımız Quechualar, kendilerinin yemek öncesinde minik bir dans şovu oluyor, ben de olaya bir şekilde dahil olup bir süre karşılıklı hoplayıp zıplıyoruz. Yemeğin ardından köyün diğer tarafına park eden teknemize ulaşmak amacıyla köyün tepelerinden yaklaşık 2 kmlik bir yol yürüyoruz. Bu yolunda son derece turistler için inşa edildiği belli, satıh yürümeye son derece müsait, hiçbir falso yok. Yol boyu eşlik eden manzara içinse ne desem boş. Bulutlar gölün içinde, tarımsal arazi setler şeklinde göle kadar uzanıyor, arada bir iki ufaklık koşarak geçiyor. Mucizevi.

Yolun sonu bir üç saat daha ağır aksak tekne yolculuğu, yarın Puno’dan Copacabana’ya geçiyoruz. Titicaca’nın Bolivya ayağına.

Bolivya’dan Titicaca

Puno’dan Copacabana’ya 3 saatlik bir yolculukla geçiliyor, sınır kontrolleri de bu süreye dahil, Bolivya sınırı şimdiye kadarki en sorunsuz sınır geçişimiz. Amigo bu pasaport nerenin isim nerede yazıyor gibi soruları dahi sormadan basıveriyorlar giriş damgasını.

Copacabana tam bir backpacker şehri, her yerde bar ve cafelerin olduğu minicik bir yer, Puno’nun aksine göle nazır bir hostelde kalabilme, sahilde yemek yiyebilme, sahilde yürüyebilme gibi imkanları da beraberinde sunduğundan Puno’dan daha fazla sevdik kendisini. Ve evet, Bolivya çok daha ucuz Peru’dan. Göle nazır banyolu ve kahvaltı dahil odamıza yolun başından beri verdiğimiz en ucuz meblağayı (iki kişi 10 dolar)ödeyip yerleştikten sonra bu sefer Titicaca’nın diğer adalarını keşfedecek turu aramaya başladık.
Sahildeki amcalar gidiş geliş 3 dolara tur satışını gerçekleştirdikten sonra günün kalan kısmı, sahil kenarında yaymak, mini meydanda dolanmak ve ana kilise önünde yerli halkın arabalarının kazasız belasız yol alması için gerçekleştirdikleri araba yıkama süsleme-gelin arabası modunda süslü araçlar, şampanya ve bira ile çılgınca yıkanıyorlar-aktivitelerini izleyerek geçiyor.

Sabah, adalara varmak üzere Bolivya model teknemize yerleşiyoruz. Puno’dakilere eski diyen ben çok utanıyorum, zira bu teknemsi şey saatte 3 km hızla falan gidiyor ve içerisinde koltuk yerine süper bitişik nizam rahatsız sandalyeler mevcut. Yeni bir 3 saatin sonunda, yüzsek aynı vakitte geleceğimiz adaya varılıyor. Güneş Adası. İnka Medeniyeti, güneş tanrısının bu adadan doğduğuna inandığı için ada İnkalar açısından büyük önem taşımakta. Geçtiğimiz yıllarda Ay adasına da gidiliyormuş, bu ada da adından anlaşılacağı üzere ayın doğduğu ada olarak kabul edilmekte ancak turistler tarafından pek rağbet görmeyince vazgeçilmiş, teknelerin hızlarından neden rağbet görmediğini anlamak zor değil.

Adaya giden iki tur mevcut. İlk alternatif yarım günlük tur ile adanın güney tarafına gitmek, diğeri ise kuzeyden başlayıp güneye kadar devam eden tam günlük tura katılmak. Biz buralara kadar geldik tam gün olsun diyerek kuzeyden başlıyoruz keşfe. Keşif öncesi adaya ayakbastı parası alıp yanınıza bir rehber amca veriyorlar, amcanın yabancı dili İspanyolca olduğundan bizim için kendisi pek bir şey ifade etmiyor. 50 dakikalık bir tırmanma sonucu güneşin doğduğuna inanılan ve pumaya benzettikleri kayaya varıyoruz. Kaya daha ziyade bizdeki “bak bak aynı Atatürk’e benziyor, gördün mü” denilen kayalar benzerliğinde.

Aynı yerde güneş tanrı adına yapılan mini bir tapınağı gezip, Machu Picchu’yu vuran sele bir kere daha küfrettikten sonra, güneye tekne ile dönmek yerine adanın tepesinden güneye doğru yürümeye karar veriyoruz.

7kmcik yol canım noolcek şeklinde başlayıp, 2,5 saat sonunda pestil kıvamında güney kıyısına vardığımız orijinal İnka yolu, peeh İnkalar gibi olduk hissi yaratışı ve dört bir yanından kalp çarpıntısı yaratan manzarası ile gönlümüzde özel bir yer ediniveriyor. Yavaş ötesi teknemiz, geri dönüş yolunda çakma Uros adasına uğruyor, adanın sahte oluşu ve sırf bir parça fazla döviz için inşa edildiği o kadar belli ki tekneden inmiyoruz bile.

Bu akşam Titicaca’yı terk ederek La Paz’a doğru yola çıkıyoruz, yarın La Paz’da karnaval zamanı, bakalım ne olacak.