Geç de olsa bir Kolombiya kahvesinin hatırı var…

Öncelikle Kolombiya gurmenin bu kadar gecikmesinden dolayı özür dileyip, meraklılarına Kolombiya tatlarının selamlarını söyleyip başlayalım çalakaşık gurmemize…

Kolombiya denilince akla gelen iki şey; kahve ve kokain olsa gerek. Biz daha ilk adımımızla kahveleri höpürdetmeye başladık. Kahveni n efsanesinin ciddiliği ve koyuluğu tam yerinde ve demindeydi. Kahve fanatikleri için ben yine de Guatemala kahvesini öneririm. Kokain bulamadığımız için bu deneyimden bahsetmenin manasızlığını takiben (zaten aramadık), restoranlarında çok vakit geçirmediğimiz Bogota’nın, marketinden etinden ve sütünden faydalandığımızı belirtmek isterim.

Market alışverişi sırasında karşılaştığımız ve bununla yetinmeyip haşır ve de neşir olduğumuz tropik meyvelere gelince; guanabana, mamoncillo, uchuva, feijoa, maracuya, tomate de arbol, borojo ve tamarindo rafta gördüklerimizden bazıları… Acıkan ve guruldaması durmayan midelerimizi susturmak için aşina olduğumuz papaya ve bir takım etsel ekmeksel Türksel (operatör değil!) alışverişimizi yapıp, marketten koşarak uzaklaştık.

Bir gece Bogotalı arkadaşlarımız ile gittiğimiz devası restoranda Kolombiya cevichesi deneyip şeker patatesini biralarımıza katık ettik. Bu nefis gecede yemek kadar sunumun önemini bir kez daha anımsamış olduk (hiçbir detay sıradan değildi, şişede gelen biraların üzerine kağıttan kalpler iliştirilmişti).
O güzel gecenin sabahı, Bogotalı ev sahiplerimizin ailesinin güzel evinde yerel bir Kolombiya kahvaltısı yaptık. Kahvaltıda buralıların her sabah tükettiği ekmekli çorba (paparaya benzer) ve ardından santafereno adındaki nefis sıcak çikolata ile midelerimizi onurlandırdık. Kahvaltı hezeyanı bahçeye sıçrayıp evin annesinin bize ikram ettiği karışık meyveli asitli ve votkalı içki ile doruğa ulaştı.

Kolombiya’daki ikinci durağımız olan Cali şehrinde ise sevgili Kolombiyalı hemşerilerimizin bayramsal ve tatilsel aktivitesi yüzünden boş Cali sokaklarında rastladığımız ilk restoranda Churrasco (barbekümsel et ve patates kızartması) deneyimledik.

Bir sonraki durağımız olan Popayan’a ulaşmanın verdiği haklı gurur ve guruldayan midelerimizle yerleştiğimiz hostelin karşısındaki küçük lokantada, lezzeti mekandan çok daha büyük balık çorbası ile paellaya benzer karides ve deniz hububatlı arrozumuzu(pilavın spanikçesi) afiyetle yedik. Üzerine el yapımı limonatalarımızı yudumladık.

Her gün papaz pilav yemez prensibi ile bütçeden kısarak kendimizi sokak yemekçilerine verdik. Tahmin edeceğiniz üzere burada da başka bir şenliğe denk gelip, türlü sokak hububatını deneyimledik. Bunlardan en cazibelisi bir salatalık büyüklüğündeki sosis barbeküsü ve bundan sonra patates cipsinin tahtına geçecek olan ham muz cipsi idi…

Ekvatorda buluşmak ve acıkmak dileği ile yemeksiz ve aşksız kalmayın…

Sınıra doğru

14 Ocak 2010

Güzergah, önce Popayan’dan Kolombiya sınırındaki İpiales’e kadar 8 saat otobüsten bozma bir araçla son kertede rahatsız bir yolculuk. İpiales terminalinden taksi yardımı ile sınıra varış. Kolombiya’dan kesinlikle gidiyorum manasında damgayı pasaporta işletiş. Yürüyerek karşıya geçip bakınız artık Ekvator’dayım manasına gelen giriş damgalarını pasaporta işletiş, dolmuş vasıtası ile Ekvator sınır şehri Tulcan terminaline varış. Buradan Quito’ya doğru 5,5 saatlik yeni bir otobüs yolculuğu. Pelte kıvamında Quito’ya varış.

Yukarıda anlattıklarım aynen bu şekilde gerçekleşti, sabah otobüsümüz 5.30 da kalkacağını iddia etse de 6’da ancak kalkabildi. Cali’den gelirken 3 saat boyunca test ettiğimizden bu sefer zıplamaları daha bir sükunetle karşıladık. Quito otobüsünde 1 dolara çılgınca leziz yiyecek edinince yol o kadar da fena ve uzun görünmemeye başladı.
Velhasıl kelam sonunda Ekvator’dayız.

Beyaz şehir, Popayan

11-14 Ocak 2010

Cali’den 3 saat boyunca durmaksızın zıplayan, ancak kendisini otobüs olarak adlandırmaktan beis duymayan bir araçla Popayan’a vardığımızda niyetimiz bir gün dinlenmek ve ertesi sabah ya yakınlardaki antik şehirlere ya da Ekvator’a doğru devam etmekti.

Ancak Popayan –geldiğimiz günün milli tatil olması sebebiyle de -sakin sokakları, her yere yürüyerek gidebilme özgürlüğü, onlarca şehirde görsek de, görmekten sıkılmadığımız kolonyal binaları ile derhal fikrimizi değiştirdi. Acelemiz yoktu, biraz da yorgunduk, hazır sakin ve güzel bir şehir bulmuşken neden hareket edelim diyerek 3 gün boyunca Popoyan’da kaldık.

Popayan’daki kiliselerin büyük bir kısmı 1983 yılında meydana gelen deprem sonucu büyük hasar görmüşler ancak yürütülen restorasyon çalışmaları sonucu depremden öncesinden daha iyi bir durumda olduğu söyleniyor, gerçekten de her şey gayet iyi görünüyordu. İspanyolların ellerini attıkları her şehirde klasik olduğu üzere burada geniş bir meydan ve etrafında dizili katedral, hükümet binası gibi yapılar mevcut. Eksik olansa sokaklara yayılmış kafeler. Kolombiya’dayım hava de pek güzel, şöyle güneşe karşı bir kahve içeyim diyorsanız ne yazık ki na mümkün. Ama meydanın ortasındaki parkta oturup etraftaki onlarca satıcının birisinden ne olduğunu pek bilmediğiniz meyve sularından alıp deneme şansı her daim mevcut.

Bizim kaldığımız 3 gün, Popayanlılarında fiestasına denk geldiği için gündüzleri şehrin sokaklarında dolaşıp, akşamları da sokak satıcıları, yerel müzikler ve havai fişek ışıkları altında fiestanın tadını çıkardık. (tat kısmını Kolombiya gurmede ayrıntılı olarak okuyabilirsiniz)

Kolombiya'ya giderken

Salsalamadan Cali

Bazı insanlar gündüz, bazıları da geceyi sever, ben gündüzcülerdenim, güneşi görünce mutlu olurum, yeni bir şehri önce güneş ışınları altında keşfetmeyi severim. Ama buna rağmen bazı şehirler geceyi seviyor, bana rağmen onları anlamanın tek yolu gecenin içinde yol almak. Cali o şehirlerden.

Cali’ye geldiğimizde, hakkında bildiklerimiz, Kolombiya’nın 3. büyük şehri , Latin Amerika’nın salsa başkenti , güzel kızları ve Mondragon’un memleketi olmasıydı. Ekvator’a geçmeden kısa bir ara vermek, salsa gecelerine bakınmak ve Mondi’nin-ki Naz’cığımın şerefine- şehri neye benziyormuş görmekti. Heyhat planlar her zaman işlemiyor, Cali’nin adamı serseme çeviren sıcağını hesaba katmadığımızdan, ilk defa bu şehirde uzuuun uzun durduk. Hiçbir şey yapmadan, yürümeden, kitap okumadan, bir şeyler yemeden, soğuk biralar eşliğinde rüzgarın estiği bir köşe bulup sadece oturduk. Şehri keşfetmek için, halkın geri kalanı ile birlikte önce havanın kararmasını, güneşin ortadan kaybolup havanın yürünebilir ısılara düşmesini bekledik.

Gece adeta yeniden doğan bir şehir Cali, gündüzün ağırlığı kaybolup yerini ışıltılı caddelere bırakıyor. Kolombiya’da fark ettiğimiz kadarı ile yeni yıl ışıklandırması çok mühim bir hadise, ancak bu işin alemi cihanı kuşkusu z Cali. Bütün şehir baştan aşağı yüzlerce dev figürle süslenmiş durumda ve karanlık bastırmaya başlar başlamaz, tek tek tüm figürler canlanıyor. Üzerinizde ışıktan bir halı, sağda solda, önde arkada her yerde başka bir devasa figür. Dansçılar, müzisyenler, parkta bisiklete binenler, nehirde kayık sefası yapanlar, barının arkasında bir barmen Cali deninde akla gelebilecek her şey.

Kendi adıma diyebilirim ki, Cali’nin beni büyüleyen yegane kısmı bu oldu.
Buralara kadar gelip de meşhur Calili sambacıları da görmeden gidemeyeceğimiz için, pek çok kaynaktan soruşturup şehrin en eğlenceli gece kulüplerinden kabul edilen Tin Tin Doe’ye doğru yola koyulduk. Hani 80’li yılların klasik Türk filmlerinde Ahu Tuğba ve şürekasının, Nuri Alço ya da tecavüzcü Coşkun tarafından gazozlarına uyuşturuc u atılması sureti ile kandırıldığı pavyonlar vardır. Korkunç papyonlu ve yelekli garsonlar ellerinde koca viski bardakları ile dolaşır, pistte birileri çılgınca dans ederler. İşte size Tin Tin Doe. Tek fark, Ahu ve Nuri yok, Carlos, Maria, Antonio, Cecilia ve 60 kişi daha var. Herkes son derece gündelik kostümler halinde, pazara giderken uğrayıp iki de kıvırayım havasında gelmişler ve hakikaten döktürüyorlar. Pistin bir köşesinde dev ekranda 80’lerden kalma video klipler yayınlanıyor, ekranın iki köşesindeki hoparlörlerden müziğinde aynı yerden geldiğini anlıyoruz. Sanki yirmi yıl öncesine döndük ve Erdek’te bir diskodayız. Birbirimize bakıp Bacardilerimizi tokuşturuyoruz, bacardiler sıcak. Biz burada ne arıyoruz? Dansın hatırına bir yarım saat daha etrafı izledikten sonra hostelimize dönüyoruz, hostelden Cali manzarası, dalga geçercesine ışıl ışıl.

İkinci gece şansımızı yeni şehir kısmında tek bir kulüp yerine onlarca salsa barın yer aldığı 6. Caddede denemeye karar veriyoruz. Epi topu yan yana 10 kulüp, biraz mini Marmaris biraz Fethiye Ölü deniz. Görece olarak erken gelmişiz, henüz pek kimse yok ortalıkta, biraz ona, biraz diğerine bakına bakına ilerleyip içimizde gizli bir salsacının olmadığına karar verip, olay mahallini terk ediyoruz.

Bu arada Calili kızlarla ilgili anlatılan her şey tamamen bir efsaneden ibaret, güzel kız görmek isteyenlere tek önerimiz KÜBA!

Kolombiya turizm tanıtım ofislerine gittiğinizde arkadaki büyük ekranda dönen bir film karşılıyor sizi, 20 yıl önce bir filmde oynamak üzere gelen İtalyan, hayatının 2 büyük aşkı ile karşılaşıyor. Karısı Linda ve şehri Cartagena, o zamandan beri de iki aşkıyla beraber ve her gün bir film setindeymişçesine yaşadığını söylüyor, harika görüntüler eşliğinde. Ardından beyazlar içinde başka bir kadın belirip kendi hikayesini anlatıyor, Medellin sokaklarında dolaşırken. Arjantinli, bir Kolombiyalıya aşık oluyor, çocukları doğup büyüyünceye kadar Arjantin’de yaşıyorlar, sonra baba köklerini göstermek istiyor oğluna, Medellin’e geliniyor ailecek birkaç haftalığına derken, artık hepsi Medellin’de. Birbiri ardına devam ediyor mini filmler, ortak söylence Kolombiya halkının iyi niyeti ve yardımseverliği. Hepsinin sonunda aynı motto, Kolombiya’nın tek tehlikesi, Kolombiya’dan ayrılamamak.

Gelelim bizim hikayemize, Kolombiya’yı çok sevdik, ama ayrılacağız tabii ki, neyse ki birkaç günümüz daha var.

Hangi rehber kitabı açarsanız açın, sizi önce bir silkeliyorlar, Kolombiya ve tehlikeleri üzerine, başınıza gelebilecek felaketler tek tek sıralanıyor. İtiraf etmekte sakınca yok, biz de başta hafiften bir tedirgin olduk ama vermişiz yüzlerce doları sırf Bogota’ya ulaşmak için. Yerleştik Meksika’dan son kez uzaklaşmak üzere koltuklarımıza.

Bogota’nın ilk sürprizi, bu kez hostel yerine Couchsurfing – kanepe sörfü- üzerinden tanıştığımız Luis Fernando ve Diana’nın evinde kalıyoruz. Bizi 3 gece kendi evlerinde bir gece de Diana’nın ailesinin yavru sarayında konuk eden Luis Fernando-Diana ikilisi, aileleri ve diğer arkadaşları Kolombiya halkının, daha gümrük kuyruğunda başlayan nezaket ve yardım severliğini son kertede yaşatıyorlar. Meksika’da kaybettiğimiz “insanlara güvenelim “ iyimserliğimizi tekrar kazanmaya başlıyoruz.

Bogota büyük bir şehir, gerçekten şehir büyüklüğünde olanlardan. Buraya gelmemizin asıl amacı Peru vizesi edinmek olduğundan ilk gün vaktimizin büyükçe kısmını son kertede sevimli Peru konsolosluk ekibiyle geçirip devrisi gün 12 aylık vizemizi yapıştırıveriyoruz gittikçe daha bir afili görünmeye başlayan ancak hiçbir gümrükçünün yardımsız anlayamadığı TC pasaportlarımıza.

Bir günde vizelenecek olmanın verdiği mutlulukla kentin en yüksek tepesi Monseratti’ye çıkıp Bogota’yı şöyle bir kuşbakışı süzüyoruz. Tepeye varmanın 2 yolu mevcut, kırk katır mı yoksa kırk satır mı tekliflerinden kırk katırı seçerseniz finüküler adlı kutunun içinde ağaçların tepelerinden süzülerek, kırk satır derseniz dimdik yukarı uçan bir metro aracılığı ile Monseratti’ye varılıyor. Bizim şansımıza kırk katır çıktı ve fekat Tanzu pek eğlendi.

Ertesi gün Bogotasal yeni bir sürpriz olarak, havaalanı turizm ofisinde bilgisini edindiğimiz turistler için düzenlenen ücretsiz şehir turuna katılmak niyetiyle gene fazlası ile nazik turist ofisi görevlisi bayana isimlerimizi yazdırdık. Ancak ufak bir detay unutulmuş, tur tamamıyla İspanyolca verilmekteymiş, olsun dilimiz gelişir diyerek takılıyoruz tur görevlisi polis beyin ardı sıra La Candeleria sokaklarını turlamaya. La Candeleria, Bogota’nın koloniyel dönem yapıları ile ünlü eski şehri, bizim Sultanahmet’in çok derli toplusu denilebilir. Bilumum kilise, meydan, müze tanıtımının ardından polis abi ile yollarımızı ayırarak, La Candeleria sokaklarını yardımsız dolaşmaya devam ediyoruz. Şişmanlığa övgü niteliğindeki Botero ve Altın Müzesi tartışmasız favorilerimiz.

Yaşayan en ünlü ressam olarak kabul edilen Fernando Botero tarafından Bogota’ya hediye edilen Botero müzesindeki eserlerin büyük çoğunluğu adından anlaşılacağı üzere Botero’ya ait ve bu resimlerde her şey şişman, harika ve şişman. Altın Müzesi içinse şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki, bu adamlar altını bol bulmuş ne yapacağını şaşırmış, deniz kabuğu bile altınla kaplanır mı be adam?

Ama dahası var.
Tuzdan bir dünya

Vasconcoles kitaplarının ana karakteri Zeze ile tanıştığımdan beri tuz madenlerine karşı büyük bir merak içerisindeydim. Bogota yakınlarındaki Zipaquiri kasabasında halen kazılmakta olan bir tuz madeninin yanı başında daha doğrusu yanı dibindeki bir zamanlar tuz madeni olarak kullanılırken, günümüzde yenilenmiş şekli ile turistlerin hizmetine sunulan tuz katedrali merakımı biraz olsun gidermeme yardımcı oldu. Sağ olsun. İlk inşa amacı madencileri dini duygularla ile gaza getirerek yaptıkları bu çok acayip zor işe katlanmalarını sağlamak iken giderek işin rengi değişmiş ve eski kilise büyütülerek ve iyice derine yayılarak turistik bir görünüme kavuşmuş. Bizim şansımıza işine pek aşık bir rehbere rastladık, önce büyük gruba hızlıca İspanyolca anlattıktan sonra her şeyi bir kere de bize İngilizce anlattı. Ben de tabi fırsattan istifade binlerce soru sordum. Tam yeni bir soruya geçecekken madenden yukarı çıkan merdivenlerden birisini göstererek buradan yukarı çıkarken üst basamaklara doğru üzerinde bir ağırlık hissedeceksin, madencilerin hayaletlerinden birisi sırtında yukarı çıkmaya çalışıyor olabilir demez mi, o dakikadan sonra kendisi ile muhatabı derhal keserek olay yerinden uzaklaşıldı ve evet merdivenin sonunda sırtımda gerçekten de bir ağırlık vardı, neyse ki aynı ağırlıktan Tansu’da da oldu.

Aynı günün gecesinde, sevgili ev sahiplerimiz Diana, Luis Fernando, kuzenleri ve arkadaşları ile birlikte Bogota’nın biraz dışındaki binlerce detayı ile göz kamaştırıcı bir et lokantasına gittik. (lokanta dediğime bakmayın, içerisinde yaklaşık 1200 kişinin çalıştığı stadyum büyüklüğünde bir eğlence adası da diyebiliriz. Her köşede farklı bir detayın yer aldığı “Andres Carne” şayet Kolombiya’ya giderseniz mutlaka gitmeniz gereken adreslerden. (Bu noktada Gurme köşesinden rol çalmamak için konuyu kısa kesiyorum)

Gecenin ertesinde Bogota’ya ulaşım biraz zor olacağından bir tomar insan Diana’nın ailesinin masal şatosu kıvamındaki evinde konakladık ve bir kere daha Kolombiya halkının derin konukseverliğini sonuna kadar yaşama şansına erdik.

Bogota kısmını bu şekilde sonlandırdıktan sonra Cali’de çılgın bir salsa gecesine gitmeden önce herkese sevgiler.