Bu akşam üstü Zooda’lardan biri gökyüzünde süzülüveren kuş kardeşlere eşlik etti Lima semalarında. Amaç her iki Zooda’nında uçmasıydı ve fakat birisi havalandıktan ve diğeri tüm uçuş kostümünü giymiş beklerkene hain rüzgar bir anda cozuttu ve esmemesi gereken yönden delice üfürmeye başladı, dolayısı ile de uçan uçtu diğeri de ama ama ama ben şeklinde geride kalakaldı.
03-08 Şubat 2010Lima, Güney Amerika’nın o şehre mutlaka gitmelisiniz denilen, o güzel şehirlerinden biri kesinlikle değil. Bir kere yapış yapış bir havası ve yakıcı bir güneşi var, trafiği berbat, şehrin büyük bir kısmında evler çirkin, kalabalık ve kocaman. Ama bütün bunların yanı sıra canlı ve hayat dolu. Yaşıyor ve sizi de kendisine eşlik ettiriyor.
Lima’da şayet isterseniz görülecek çok şey var, şehre şöyle bir bakıp geçebilirsiniz ya da bu görülebilecek bilumum aktivite peşinde koşturabilirsiniz-bizim gibi-
Madde madde sıralayacak olursak,
-Miraflores’te kalınılsın, kendileri şehrin eğlenceli ve okyanusa nazır kısmı olmakta. Yürümek ve tepeden sahili kesmek için güzel parkların yanı sıra Pasifik manzaralı yeme,içme, alışveriş ve turist informasyon imkanı sunan Larcomar burada.
- İnka öncesi döneme ait kültürler, özellikle Mochica ya da Mocha, Chancay ve Nazca meğerse daha ilgi çekiciymiş, ama bize yıllardır aman da inka canım da inka diye kendileri yutturulmaktaymış, bu erken kültürleri yerinde izlemek için adresleri veriyorum.
1-Pachacamac, şehrin hemen dışında İnka öncesi inanç merkezi, turla gidilmesi tavsiye olunur, zira yürümek için fazla büyük.
2-Huaca Pucllane, Miraflores’e bir hayli yakın, taksi ile gidilmesi tavsiye olunur, İngilizce rehberli tur yapılıyor, her şey kerpiç ve halen görülebilir durumda, neden acaba? Zira Lima’ya nerdeyse hiç yağmur yağmıyor. (En son 1970’lerde hatırlanabilen bir yağmur görülmüş)
3-Museo Larco ve Antrolopoloji Müzesi, az vakit varsa sadece Larco, Larco bizdeki Rahmi koç’un Lima versiyonu, arkeolojiye pek meraklı, biriktiriyor, topluyor ve müze açıyor. Rahmi Bey’den farkı kendisi aynı zamanda kazıyor da (ne kadar sağlıklı şartlarda çalıştığını bilemiyoruz, ancak müzenin depo kısmında sergilenen eserler muhtemelen on binlerce)
-Tarihi şehir, diğer koloniyel kentlerden büyük bir farklılık göstermiyor, Plaza de Armas biraz daha derli toplu ve şık sadece. Ancak burada yer alan San Francisco kilisesini gezmekte faide var. Kilisenin hemen altında 25 bin kadar müridin ebedi seyahatlerine çekildikleri mezarları ve bir kısmının bilumum kemiğini görmek olası, bir hayli ilginç.
-Paragliding en popüler aktivite. Siz bizim gibi şüpheci davranmayıp, uçuran kişilerin şu an uçmak için en doğru zaman dedikleri esnada bu işi gerçekleştirirseniz, sahile konmak durumunda da kalmazsınız.
- El sanatları için pek doğru bir adres değil, Ekvator’da her şey çok daha kaliteli, gerçi burada da daha ucuza bir şeyler bulmak mümkün, en büyük el sanatı pazarları da Miraflores’te.
-Parque de la Reserva denilen park, sıcak Lima havasına birebir. Guiness rekorlar kitabına geçen bu dünyanın en büyük çeşmeli parkına akşamüstüne doğru gidip, suların içinde kendini kaybetmiş, bilumum yaştaki insanı izledikten sonra havanın kararması ile başlayan ışıklı su şovlar gayet ilgi çekici. (özellikle ufaklıkların suyun altındaki eğlencelerini seyretmenizi öneririz)
Bir de trafikle ilgili bir not eklemek istiyorum. Lima trafiği korkunç, herkes her yerden dönüp, diğerinin önüne ani bir şekilde geçebiliyor, kimsenin kimseye en ufak bir saygısı yok. Ancak bu adamların trafikte gösterdikleri performansı İstanbul’da iki şoför birbirine yapsa muhtemelen her ikisi de araçlarından iner, tabancalarını çeker ve ilk kurşunu atan hapse diğeri de mezara giderdi. Buradaysa sadece bir korna, karşılıklı gülümseme ve herkes yoluna devam ediyor.
Latin Amerika’da anladık ki burada insanlar birbirlerinden ve hayattan nefret etmiyorlar, her türlü zor şarta rağmen.
Alışageldiği üzere uzuuun bir otobas yolculuğu daha yaparak Lima’ya varmış bulunuyoruz. Lima hiç yağmur yağmayan bir şehirmiş. Muhtemelen Peru’nun tüm sahil şeridi aynı dertten muzdarip, zira yol boyu ki, yaklaşık 8 saat falan manzaramız sadece çöldü.Bu çöl sıcağını pek kavrayamayan ben de hayatımın ilk güneş yanığı durumunu Lima sokaklarında turlarken deneyimlemiş oldum. Aman diyorum Lima’da sokağa çıkılacaksa çok faktör korumasız asla adım bile atılmasın.
Cuenca Ekvator’un güneyinde, bizce gayet mini mini bir şehir olsa da, Ekvatorlular tarafından 3. büyük şehirleri olarak anılmakta. Bu şehrin alamet-i farikası tamamen nereden baktığınıza ve sattığınıza bağlı olarak değişiyor. Şehir tanıtım katalogları şehirde kesişen ve dört bir yana dağılan nehirlerden ilham alarak “4 nehrin buluşma noktası” şeklinde basit bir önermeyi allayıp pullamışlar, şimdilik revaçtaki anlatımları bu. Ekvatorda alışageldiğimiz üzere burada birbirinden şık, kocaman, görkemli kiliseler mevcut. Kiliseleri ve eski binaları ile uzun süre önce UNESCO kültür mirasına girmişler zaten. Ve genel olarak turistleri çeken kısım da hep bu UNESCO adı oluyor. Yoksa güneye doğru ilerlerken, beklenilmesi gereken asıl şehir burası değil, Ekvator’un en büyük ve yoldan görebildiğimiz kadarı ile en pis şehri Guyaquil.
Bizim geliş nedenimizse ne nehirler ne de kiliseler, bizim amacımızPanama Şapkalarını yerinde incelemek. Ekvator’un en meşhur aksesuarı Panama Şapkalarının asıl merkezi Cuenca deniliyordu, bakalım öyle mi gerçekten diye yerinde kontrol edeceğiz
Bu Panama Şapkası denen şeyin klasik versiyonu beyaz ve etrafında siyah bir şerit şeklinde iken Cuenca’da bu işin cılkı çıkmış ve pembeden yeşile kadar onlarca tonda ve geniş kenarlıdan tas şekline kadar onlarca modelde şapka üretmeye başlamışlar. Şayet şapka almak istiyorsanız en ideal adres Panama Şapka Müzesi adı altında göstermelik bir atölyenin yanındaki büyük satış ofisi. Başka bir iki şapkacı daha var ama onlarda fiyatlara uzaktan bakmak dahi pek olası değil. Bir de tabi atölyelerinde şapka yapıp, kimseyle muhatap olmayan amcalar var ki, onları zaten baştan elemek gerekiyor.
Karnaval sonunda
Cuenca’da ilk otobüs üstünden şehir turumuzu yaparken karnavalcılara denk geldik. Bu karnavalın dini formatlı ve mini mini bir versiyon olduğu düşünülürse gerçek karnaval hakikaten çılgın olmalı, bakalım biz hangi şehirde denk geleceğiz. Rio değil, ne yazık ki.
Quito’da restoransal bir gezi yapmadığımız, Carlos’un evini 10 gün kadar işgal edip marketsel stoğumuzu tüketiğimiz için gurme bölümünde yemek adına yazılacak önemli bir ayrıntı yoktu. Her şey yemek değil içecek ve meyve de anlatılabilir diyenler için Ekvator bir Batido (süt ve ne dilersen dile tropikal meyve karışımlı ferahlatıcı içecek) merkezi.
Genelde Kolombiya meyve dokusuna sahip olan Ekvator hepimizin çocukluğundan hatırlayacağı ‘chikita muz’ muz, muz ve muzzzzzzzz tarlaları ile ayrışıyor. Muzu artık daha ne yapacaklarını bilemeyen Ekvatorlular, size değişik muz seçenekleri ile muzlu rüyalar sunuyorlar. Muzu seven tarantulalar ise iştah kapatıcı olarak kullanılmakta.
Daha fazla M,U ve Z harflerini ziyan etmemek için hemen Amazon Mucizesine geçiyorum…
Amazon ve Yuca ziyafeti
Amazon turumuzda börtü ve böcek görüp iştahımızın kesildiğini düşünenler yazının bundan sonraki bölümünü okumayabilirler.
AMA sanıldığının aksine amazonlarda geçirdiğimiz 5 gün boyunca tattığımız her öğün, bu muhteşem vahşi bir o kadar da iştah açan doğanın bize sunduğu bir mucize idi.
Peki ne idi içerik?
Mum ışığında (ekoloji sebebi ile) yenilen akşam yemekleri, kahvaltılarda sunulan çeşit çeşit taze meyve suları, ormanda dolaşmaktan guruldayan midelerimiz için susturucu etkili öğlen yemekleri… üstelik naif bir sunumla ki biz hiç doğanın ortasında bunu beklemezken.
Amazonlarda balık, et ve tavuk yanında tanıştığımız, yer elması patates arası bir lezzete sahip sonrasında yerli bir teyzenin bize öğlen yemeğinde adım adım yapılışını gösterip hayretlere gark ettirdiği muhteşem bitki yuca… işte varmak istediğim nokta…
Resimli bilgiden de detaylı olarak görüleceği üzere yucayı pişirmek gayet zahmetli bir iş. Sanıldığının aksine yuca bir sebze değil, bir ağacın birden fazla kökü. Kökler soyulduktan sonra yuca ister haşlanıp közde yapılsın ister rendelenip elenip saçta yufka kıvamında ana yemeklere eşlik etsin isterse rendesi bekletilip fermente edilip ağır bir içki elde edilsin şaşkınlığınız yine de sona ermiyor. Bir ağaç kökünden bu kadar çeşit ama ama amazon dedirtiyor insana…
Gelelim resimlerin açıklamasına;
Önce carttttt diye kesiliyor agaç gövdesi ve dalları ile ilgilenilmiyor, sonra yakmak ve kullanılmak üzere dikkat dağıtmayacak bir yere istifleniyor.
Sonrasında güçlü çok yerel amazonsal teyze haşırt diye kökleri topraktan çıkarıveriyor. Artık yuca adını verdiğimiz kökler kabuklarından ayrılmaya hazır.
El birliği ile patatesten hayli büyük ağaç kabuklu uzunsal yucalar soyuluyor ve beyaz olarak çıplak kalıyor.
Ardından oval leğen büyüklüğündeki rendede yucalar, insan üstü bir çabayla rendeleniyor.
Ortaya çıkan rende silsilesi, ağaç kabuklarından örülmüş sık sık canı çıksına boca ediliyor, Elde çamaşır sıkma işlemine benzer üstün bir çaba ile yucaların suyunu çıkartıyor yerel amazonsal teyze.
Daha başına neler geleceğinden bi haber olan yuca , bir tencere üzerindeki gayet primitif eleğe alınıyor. İmece usulü elenip un ve ufak ediliyor.
Bunu gören amazonsal teyze amazonsal ocağını ateşe verip alevlerin üzerindeki saç tepsiyi kızdırıyor.
Bu duruma çok kızan saç tepsi kızgınlığını bizlere bildirip acilen yucanın üzerine serilmesini emrediyor.
Ununu çoktan elemiş belli bir yaşa gelmiş amazonsal teyze el çabukluğu ile unu saça yayıp yuca yufkasını pişiriyor. Bu da yetmiyor güler yüzü ile birden fazla yuca yapıp bizleri amazona karşı mahçup ediyor…
Öncelikle Kolombiya gurmenin bu kadar gecikmesinden dolayı özür dileyip, meraklılarına Kolombiya tatlarının selamlarını söyleyip başlayalım çalakaşık gurmemize…
Bir gece Bogotalı arkadaşlarımız ile gittiğimiz devası restoranda Kolombiya cevichesi deneyip şeker patatesini biralarımıza katık ettik. Bu nefis gecede yemek kadar sunumun önemini bir kez daha anımsamış olduk (hiçbir detay sıradan değildi, şişede gelen biraların üzerine kağıttan kalpler iliştirilmişti).
O güzel gecenin sabahı, Bogotalı ev sahiplerimizin ailesinin güzel evinde yerel bir Kolombiya kahvaltısı yaptık. Kahvaltıda buralıların her sabah tükettiği ekmekli çorba (paparaya benzer) ve ardından santafereno adındaki nefis sıcak çikolata ile midelerimizi onurlandırdık. Kahvaltı hezeyanı bahçeye sıçrayıp evin annesinin bize ikram ettiği karışık meyveli asitli ve votkalı içki ile doruğa ulaştı.
Kolombiya’daki ikinci durağımız olan Cali şehrinde ise sevgili Kolombiyalı hemşerilerimizin bayramsal ve tatilsel aktivitesi yüzünden boş Cali sokaklarında rastladığımız ilk restoranda Churrasco (barbekümsel et ve patates kızartması) deneyimledik.
Bir sonraki durağımız olan Popayan’a ulaşmanın verdiği haklı gurur ve guruldayan midelerimizle yerleştiğimiz hostelin karşısındaki küçük lokantada, lezzeti mekandan çok daha büyük balık çorbası ile paellaya benzer karides ve deniz hububatlı arrozumuzu(pilavın spanikçesi) afiyetle yedik. Üzerine el yapımı limonatalarımızı yudumladık.
Her gün papaz pilav yemez prensibi ile bütçeden kısarak kendimizi sokak yemekçilerine verdik. Tahmin edeceğiniz üzere burada da başka bir şenliğe denk gelip, türlü sokak hububatını deneyimledik. Bunlardan en cazibelisi bir salatalık büyüklüğündeki sosis barbeküsü ve bundan sonra patates cipsinin tahtına geçecek olan ham muz cipsi idi…
Ekvatorda buluşmak ve acıkmak dileği ile yemeksiz ve aşksız kalmayın…
